آیا ما کشور و جامعه ایرانی داریم؟

میانگین ایرانی خیلی دنیا دوست است. علاقه عمیقی به دنیا و مال دنیا دارد، ولی هنرمندانه و با ادا و ظاهرسازی آن را می‌پوشاند. بازتاب اخلاق و معنویت و انسانیت در زندگی و عمل ما بسیار محدود است. بسیاری از ما، هدفی بالا‌تر از تأمین غرایز اولیه نداریم. خلق کنیم، تولید کنیم، کار به جا ماندنی انجام دهیم؛ چنین افرادی در اقلیت محض هستند. افراد به دنبال این هستند که بیشترین بهره‌برداری را در زمان‌های کوتاه ببرند و حرصی که برای سریع به دست آوردن پول دارند، فرو بنشانند. در مقایسه با ملت‌های دیگر سهم تفریح و خوش‌گذرانی و دور هم جمع شدن‌های متعدد و طولانی بسیار بالاست. سبک زندگی ما به شدت خودمحور است، به گونه‌ای در خانواده، مدرسه و جامعه تربیت می‌شویم که نگاهمان نگاه اجتماعی نیست؛ نگاهمان نگاه عمومی نیست.

موارد بالا، برخی از مشکلات سبک زندگی ما مردم ایران از زبان دکتر محمود سریع‌القلم، استاد شناخته شده دانشگاه شهید بهشتی است، البته شاید در میزان عمومیت و جدی بودن این مشکلات اختلاف‌نظر باشد، ولی نتیجه‌گیری استاد دانشگاه شهید بهشتی در این زمینه متفاوت است.

وی می‌گوید: «بر این اساس است که معتقدم در این جغرافیایی که ما زندگی می‌کنیم، هنوز دو مفهوم در میان ما شکل نگرفته است؛ یکی این که ما هنوز کشور نداریم و دیگر آن که ما هنوز جامعه نداریم. ما عده‌ای هستیم که با سنن و خلقیات مشترک در جغرافیایی زندگی می‌کنیم. در علم جامعه‌شناسی، جامعه این گونه تعریف می‌شود که عده‌ای در آن دارای اهداف مشترک و جهت‌گیری مشترک هستند. ما هنوز به آن مرحله نرسیده‌ایم... اگر ما کشور بودیم و جامعه داشتیم، حتماً کسی از بیت‌المال اختلاس نمی‌کرد و راضی نمی‌شد  با تلفن، رانت و ارتباطات به ثروت برسد، چون تعهد و وفاداری به کشور داشت و از مردم خجالت می‌کشید. آیا یک آلمانی این کار را می‌کند؟ پیش از این که از قانون بترسد، به احترام کشور و هم‌وطنانش این کار را نمی‌کند».

* آیا ما هنوز جامعه و اهالی یک کشور نشده‌ایم؟

* چه چیزی می‌تواند رویای مشترک مردم ایران باشد؟

* هدف و جهت‌گیری مشترک مردم ایران چه باید باشد؟

* تاکنون چه کاری کرده‌اید که بتوانید ادعا کنید آن را برای ایران انجام داده‌اید؟